سامانه رفاه ایرانیان چیست؟

سامانه رفاه ایرانیان یک پایگاه جامع اطلاعاتی است که با هدف سامان‌دهی داده‌های رفاهی، اقتصادی و اجتماعی مردم ایران راه‌اندازی شده است. این سامانه تلاش می‌کند تصویری دقیق و یکپارچه از وضعیت معیشتی، شغلی و رفاهی جمعیت کشور ارائه دهد تا سیاست‌گذاری‌ها و حمایت‌های دولتی هدفمندتر و عادلانه‌تر انجام شود. در واقع، رفاه ایرانیان ستون اصلی تصمیم‌گیری داده‌محور در حوزه رفاه اجتماعی محسوب می‌شود و نقش مهمی در شناسایی گروه‌های کم‌درآمد و نیازمند ایفا می‌کند.

هدف از راه‌اندازی سامانه رفاه ایرانیان

مهم‌ترین هدف این سامانه، تحقق عدالت اجتماعی از طریق شناخت دقیق شرایط زندگی خانوارهاست. زمانی که اطلاعات اقتصادی و اجتماعی افراد به‌صورت پراکنده و ناقص در اختیار نهاد‌های مختلف باشد، امکان توزیع عادلانه منابع و حمایت‌ها کاهش پیدا می‌کند. سامانه رفاه ایرانیان با تجمیع داده‌های متنوع، این خلأ را پوشش داده و امکان بازتوزیع هدفمند ثروت و خدمات حمایتی را فراهم می‌کند. علاوه بر این، توسعه حکمرانی داده‌محور از دیگر اهداف کلیدی این سامانه است؛ به‌طوری‌که تصمیم‌گیری‌ها به‌جای حدس و گمان، بر اساس داده‌های واقعی انجام می‌شود.

چه اطلاعاتی در سامانه رفاه ایرانیان ثبت شده است؟

در این سامانه اطلاعات مربوط به بیش از ۸۵ میلیون نفر از جمعیت کشور گردآوری شده است. داده‌ها شامل اطلاعات هویتی و ساختار خانوار، مشخصات سرپرست خانوار، سن اعضای خانواده و وضعیت افراد دارای معلولیت می‌شود. همچنین اطلاعات اقتصادی مانند وضعیت بانکی، تراکنش‌ها در حد داده‌های کلان، مالیات، مالکیت خودرو و بهره‌مندی از بیمه پایه و خدمات درمانی نیز در این پایگاه وجود دارد. اطلاعات افراد تحت پوشش نهاد‌های حمایتی مانند کمیته امداد و سازمان بهزیستی نیز به‌صورت متمرکز در سامانه ثبت شده تا هم‌پوشانی‌ها و خطا‌های احتمالی کاهش یابد.

نقش سامانه رفاه ایرانیان در اجرای طرح‌های حمایتی

یکی از مهم‌ترین کاربرد‌های سامانه رفاه ایرانیان، اجرای طرح‌های ملی حمایت معیشتی است. طرح کالابرگ الکترونیکی نمونه‌ای شاخص از استفاده عملی این سامانه به شمار می‌رود. از طریق داده‌های موجود، خانوار‌های مشمول به‌سرعت شناسایی شدند و امکان دریافت کالا‌های اساسی بدون دغدغه تأمین فراهم شد. اتصال صد‌ها هزار فروشگاه در سراسر کشور به این سامانه باعث شد توزیع کالا به‌صورت گسترده و منظم انجام شود و زمان شناسایی و خدمت‌رسانی به حداقل برسد. این تجربه نشان داد که استفاده از داده‌های یکپارچه تا چه اندازه می‌تواند کارآمد باشد.

سامان‌دهی اطلاعات اشتغال و بیکاری

سامانه رفاه ایرانیان نقش مهمی در شفاف‌سازی وضعیت اشتغال کشور دارد. پیش از این، آمار بیکاری عمدتاً بر اساس نمونه‌گیری و پیمایش‌های آماری اعلام می‌شد، اما اکنون امکان شناسایی دقیق تعداد شاغلان، بیکاران، بازنشستگان و سرپرستان خانوار در سطح ملی و استانی فراهم شده است. این موضوع به سیاست‌گذاران اجازه می‌دهد وضعیت هر منطقه را به‌صورت جداگانه بررسی کنند و برای هر استان یا حتی هر حوزه جغرافیایی برنامه‌ریزی دقیق‌تری داشته باشند. حتی می‌توان روند ورود فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌ها به بازار کار را تحلیل و مقایسه کرد.

یکی دیگر از دستاورد‌های مهم این سامانه، ایجاد پنجره واحد خدمات رفاهی است. در این بستر، افراد نیازمند شناسایی شده و دستگاه‌های کمک‌رسان دولتی و غیردولتی به‌صورت هماهنگ فعالیت می‌کنند. حضور بیش از هزار سازمان مردم‌نهاد و خیریه در این سامانه، امکان هم‌افزایی و جلوگیری از موازی‌کاری را فراهم کرده است. این یکپارچگی باعث می‌شود کمک‌ها دقیق‌تر به دست افراد نیازمند برسد و منابع به شکل مؤثرتری مصرف شود.

کلام آخر

سامانه رفاه ایرانیان را می‌توان یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های اطلاعاتی حوزه رفاه و معیشت در کشور دانست. این سامانه با گردآوری و به‌روزرسانی مستمر داده‌ها، زمینه تصمیم‌گیری آگاهانه، توزیع عادلانه حمایت‌ها و اجرای مؤثر طرح‌های ملی را فراهم کرده است. هرچه این پایگاه کامل‌تر و دقیق‌تر شود، امکان کاهش فقر، بهبود سیاست‌های اجتماعی و افزایش شفافیت در نظام حمایتی کشور نیز بیشتر خواهد شد.